สะตอ (Bitter bean)
 
Back    21/09/2018, 10:46    40,642  

หมวดหมู่

พืชผัก


ความเป็นมา/แหล่งกำเนิด

       สะตอผักยืนต้นที่มีฝักแบนยาว เมล็ดกลม สีเขียว กลิ่นฉุน มีถิ่นกำเนิดทางภาคใต้ของไทย จัดเป็นผักเศรษฐกิจที่มีคนนิยมบริโภคจำนวนมากทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ สะตอมีชื่อสามัญคือ Bitter bean, Twisted cluster bean, Stink bean มีชื่อวิทยาศาสตร์คือ Parkia speciosa Hassk. (ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์คือ Parkia macropoda Miq.) สะตอเป็นไม้ยืนต้นจัดอยู่ในวงศ์ถั่ว (Fabaceae)  มีกิ่งก้านที่มีขนละเอียด ใบประกอบแบบขนนกสองชั้นจะออกช่อที่ปลายของกิ่ง ตามตำราแพทย์แผนไทยจะใช้เมล็ดขับลมในลำไส้ แก้ปัสสาวะพิการไตพิการ ชาวโอรังอัสลีในรัฐเประ ประเทศมาเลเซียนิยมใช้เมล็ดสดรับประทาน แก้อาการผิดปกติของไต สะตอมีเมล็ดที่มีกลิ่นเหม็นเขียวรุนแรงแต่นิยมนำมารับประทานกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในอาหารไทยปักษ์ใต้ หลังจากรับประทานสะตอเข้าไปจะมีกลิ่นฉุน รุนแรง  สามารถดับกลิ่นสะตอ ด้วยการรับประทานมะเขือเปราะตามสักสองสามลูก สะตอเมื่อสุกจนฝักเป็นสีดำ เนื้อสะตอเป็นสีเหลืองอ่อน รับประทานได้ทั้งเม็ด สะตอออกฝักช่วงฤดูฝนใช้ระยะเวลาประมาณ ๓ เดือนกว่า ๆ จึงจะเก็บฝักรับประทานได้ ซึ่งเกษตรกรจะใช้การสังเกตด้วยสายตา จะเห็นเม็ดเต็ง ฝักสีเขียวสด  ซึ่งเหมาะกับการประกอบอาหารได้หลากหลาย เช่น ผัดสะตอ ผัดกะปิสะตอกุ้ง สะตอผัดเปรี้ยวหวาน แกงเนื้อสะตอ สะตอผัดเครื่องแกง แกงส้มสะตอ หรือนำสะตอมาทำผักเหนาะกินกับน้ำพริก 

พันธุ์ของสะตอ

สะตอเป็นพืชพื้นเมืองภาคใต้เมล็ดที่มีกลิ่นเหม็นเขียวรุนแรง สะตอแบ่งได้ ๒ สายพันธุ์ คือ

๑. สะตอข้าว มีลักษณะฝักเป็นเกลียว มีขนาดเล็กสะตอข้าวจะฝักเล็ก เรียวยาว เป็นเกลียว เปลือกบาง นิยมทานเพราะเมล็ดมีกลิ่นไม่ฉุนนัก แต่เนื้อเมล็ดไม่ค่อยแน่น มีความกรอบหวานมัน

๒. สะตอดาน จะมีฝักลักษณะตรงแบนไม่บิดเบี้ยว ฝักใหญ่ เปลือกหนา เมล็ดใหญ่ และกลิ่นฉุนกว่าสะตอข้าว เมล็ดมีรสเผ็ดนิด ๆ เนื้อแน่น เหมาะที่จะนำไปทำแกง ผัดเผ็ดต่าง ๆ

ภาพจาก : https://www.facebook.com/SatolShop/?tn-str=k*F

ประโยชน์ของสะตอ

       สะตอจะมีแร่ธาตุและวิตามินที่มีประโยชน์หลายชนิด เช่น โปรตีน แคลเซียม คาร์โบไฮเดรต เหล็ก ฟอสฟอรัส วิตามินเอ บี และซี ซึ่งในการช่วยขับลมในลำไส้ แก้ปัสสาวะพิการ ไตพิการ ช่วยลดน้ำตาลในเส้นเลือดได้ การรับประทานสะตอเป็นประจำจะช่วยป้องกันโรคเบาหวาน ในสะตอจะมีใยอาหารช่วยให้การขับถ่ายคล่อง ลดอาการท้องผูก ป้องกันการเกิดริดสีดวงทวาร ฯลฯ ในที่นี้จะขอนำสรรพคุณของสะตอจากเว็บไซต์ https://guru.sanook.com/27257/ มากล่าวคือ                                       

- สะตอมีส่วนช่วยบำรุงสายตา
- ช่วยทำให้เจริญอาหาร
- ช่วยป้องกันหลอดเลือดอุดตัน
- ช่วยลดความดันโลหิต
- ช่วยทำให้เม็ดเลือดแดงเกาะกลุ่มกันได้ดีขึ้น
- มีผลต่อการแบ่งตัวของเซลล์
- ช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด
- เชื่อว่าการรับประทานเป็นประจำจะช่วยป้องกันการเกิดโรคเบาหวานได้
- ช่วยขับลมในลำไส้
- ช่วยกระตุ้นการบีบตัวของลำไส้
- ช่วยในการขับปัสสาวะ
- สะตอมีฤทธิ์เป็นยาระบาย ช่วยในการขับถ่าย
- แก้ปัสสาวะพิการ
- ช่วยแก้ไตพิการ
- ช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรีย
- ช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อรา
- ใช้ประกอบอาหาร เช่น สะตอผัดกุ้ง แกงป่าใส่สะตอ สะตอผัดกะปิกุ้งสด เป็นต้น
- ใช้แปรรูปเป็นสะตอดองได้อีกด้วย ส่วนยอดสะตอนำมารับประทานเป็นผักเหนาะ
- ใบของสะตอใช้ทำเป็นปุ๋ยบำรุงดิน
- ลำต้นของสะตอใช้ทำเฟอร์นิเจอร์ตกแต่งบ้าน

ข้อมูลพื้นฐาน
ชื่อ/สถานที่/เรื่อง
สะตอ (Bitter bean)
ที่อยู่
จังหวัด
ภาคใต้


วีดิทัศน์

บรรณานุกรม

ต้นหลิว. (2549). ฉันนี่แหละ...สะตอ, นิตยสารสมุนไพรเพื่อสุขภาพ, 6, (71).
ประโยชน์ของสะตอและประเภทต่าง ๆ ที่คุณยังไม่เคยรู้มาก่อน. (2560). สืบค้นวันที่ 21 ก.ย. 61, จาก https://www.wongnai.com/food-tips/sataw-bitter-bean-tips
พิมพ์ใจ พัฒนศิริพงศ์. (2545). อย่าลืมสะตอ, วารสารเคหการเกษตร, 26 (5) พ.ค., 183-186. 
เพจขายสะตอใต้ สะตอไมตรี. (2561). สืบค้นวันที่ 21 ก.ย. 61, จาก https://www.facebook.com/SatolShop/?tn-str=k*F
20 ประโยชน์ของสะตอและวิธีดับกลิ่น. (2557). สืบค้นวันที่ 21 ก.ย. 61, จาก https://guru.sanook.com/27257/
สะตอ. (2557). สืบค้นวันที่ 21 ก.ย. 61, จาก https://medthai.com/สะตอ/


รูปภาพ
 
      Font Size  
Back to Top
Khunying Long Athakravisunthorn Learning Resources Center
Prince of Songkhla University ©2018-2024