หมวดหมู่
บุคคลสำคัญ
ภาพจาก : https://link.psu.th/apTmmh
จิระนันท์ พิตรปรีชา (ประเสริฐกุล) ชื่อเล่นว่า “จี๊ด” เป็นอดีตผู้นำนักศึกษาในเหตุการณ์ ๑๔ ตุลาคม ๒๕๑๖ เป็นชาวตรังแต่กำเนิด เกิดเมื่อวันที่ ๒๕ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๙๘ ที่ตำบลนาบินหลา อำเภอเมือง จังหวัดตรัง ท่านได้รับรางวัล “กวีซีไรต์” หรือรางวัลวรรณกรรมสร้างสรรค์แห่งอาเซียน (THE S.E.A. WRITE AWARD) ประจำปี ๒๕๓๒ จากกวีนิพนธ์เรื่องใบไม้ที่หายไป สมรสกับเสกสรรค์ ประเสริฐกุล หรือสหายไท อดีตผู้นำนักศึกษาที่ร่วมต่อสู้มาด้วยกันตั้งแต่อยู่ในป่า มีบุตรชาย ๒ คน เรื่องราวของท่านกับสามีได้ถูกนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์คือ เรื่อง ๑๔ ตุลา สงครามประชาชน และเรื่องฟ้าใสใจชื่นบาน
การศึกษา
จิระนันท์ พิตรปรีชา (ประเสริฐกุล) เริ่มการศึกษาที่จังหวัดตรังในระดับชั้นอนุบาล ๑ ถึงประถมศึกษาปีที่ ๔ ที่โรงเรียนบูรณะรำลึก ระดับประถมศึกษาปีที่ ๕-๗ ที่โรงเรียนยุวราษฎร์วิทยา มัธยมศึกษาปีที่ ๑-๒ ที่โรงเรียนสภาราชินี จังหวัดตรัง มัธยมศึกษาปีที่ ๓ ที่โรงเรียนสาธิตวิทยาลัยครูเพชรบุรีวิทยาลงกรณ์ (กรุงเทพฯ) มัธยมศึกษาปีที่ ๔-๕ จากโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา เข้าศึกษาต่อระดับปริญญาตรีที่คณะวิทยาสตร์ แผนกเตรียมเภสัช จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งระหว่างที่ศึกษาอยู่ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยนั้นมีความสนใจในกิจกรรมทางการเมือง จึงเข้าร่วมต่อสู้ทางการเมืองและร่วมเป็นแกนนำนักศึกษาในการต่อสู้ทางประชาธิปไตย เมื่อสิ้นสุดการปราบปราบด้วยการนองเลือดในเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519 ทำให้ต้องหนีเข้าป่าไปร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย มีฉายาจัดตั้งในพรรคคอมมิวนิสต์ว่า “สหายใบไม้” โดยมีที่มาจากคำว่าพยาธิใบไม้หรือพยาธิตัวจี๊ดที่พ้องกับชื่อเล่น ต่อมาในสมัยรัฐบาลพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ (ปี พ.ศ. ๒๕๒๓) ได้มีนโยบายการเมืองนำทหารเพื่อยุติการทำสงครามสู้รบระหว่างพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยกับฝ่ายรัฐบาล จึงมีโอกาสหวนกลับมาเดินบนหนทางแห่งสันติภาพตามนโยบายดังกล่าว โดยเดินทางลงจากภูเขาเขตอำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก ต่อจากนั้นก็เดินทางไปศึกษาต่อที่ต่างประเทศ มหาวิทยาลัยคอร์เนล สหรัฐอเมริกา โดยสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีรัฐศาสตร์บัณฑิตเกียรตินิยม ปริญญาโทสาขาประวัติศาสตร์ และปริญญาเอก สาขาประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ผลงานวรรณกรรม
จิระนันท์ พิตรปรีชา (ประเสริฐกุล) เริ่มมีผลงานบทกวีเผยแพร่ครั้งแรกเมื่ออายุเพยีง ๑๒ ปี ตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์เสียงราษฎร์ และลงตามนิตยสารต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง เช่น จักรวาล ชัยพฤกษ์ วิทยาสาร เข้าร่วมประกวดแต่งบทกลอนได้รับรางวัลระดับจังหวัดเป็นประจำอีกด้วย
- ปี พ.ศ. ๒๕๑๖ บทกวีดอกไม้จะบาน และอหังการของดอกไม้
- ปี พ.ศ. ๒๕๑๘ งานแปลบทกวีภาษาอังกฤษของ คิม ซี ฮา เสียงร้องของประชาชน และโลกที่สี่ รวมบทความข้อเขียนเกี่ยวกับปัญหาสตรี
- ปี พ.ศ. ๒๕๒๔ เศษธุลี บทกวีสะท้อนบาดแผลของคนหนุ่มสาวร่วมสมัย ที่พ่ายแพ้ชะตากรรมต้องออกป่าคืนเมืองลงพิมพ์ในนิตยสารการะเกด ได้รับรางวัลบทกวีดีเด่นประจำปีของสมาคมภาษาและหนังสือ
- ปี พ.ศ. ๒๕๓๒ ใบไม้ที่หายไป กวีนิพนธ์แห่งชีวิต และงานแปลนิยายขนาดสั้น ห้องสีเหลืองกับผู้หญิงคนนั้น
- ปี พ.ศ. ๒๕๓๓ ผู้หญิงของหลู่ซิ่น ข้อเขียนรวมเล่มในบันทึกวรรณกรรม รวมข้อเขียน ๖ นักประพันธ์เอกของโลก
- ปี พ.ศ. ๒๕๓๕ บทกวีฝนแรก เขียนในระหว่างเกิดเหตุการณ์พฤษภาทมิฬ พิมพ์ในหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ ได้รับรางวัลบทกวีดีเด่นประจำปี ๒๕๓๕ จากสมาคมภาษาและหนังสือ ภายหลังมีผู้นำไปใส่ทำนองขับร้องเป็นบทเพลง
- ปี พ.ศ. ๒๕๓๙ บทกวีส่งเสด็จ ตีพิมพ์บนปกหนังสือพิมพ์สามโพสต์ในวาระที่ชาติไทยสูญเสียสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี จากนั้นมีการนำไปใช้ต่อย่างแพร่หลายทางสื่อวิทยุโทรทัศน์และสิ่งพิมพ์
- ปี พ.ศ. ๒๕๓๕-๒๕๔๐ อีกหนึ่งฟางฝัน : บันทึกแรมทางของชีวิต เป็นสารคดีอัตชีวประวัติ ๓๒ ตอน
รางวัล
- รางวัลกวีดีเด่น จากสมาคมภาษาและหนังสือแห่งประเทศไทย ประจำปี ๒๕๓๕
- รางวัลซีไรต์ (THE S.E.A. WRITE AWARD) ประจำปี ๒๕๓๒
- รางวัลบทกวีดีเด่น จากสมาคมภาษาและหนังสือแห่งประเทศไทย ประจำปี ๒๕๓๕
