พระศรีปริยัตโยดม (จันทร์ เขมจารี) มีนามเดิมว่าจันทร์ เครือทอง เกิดเมื่อวันที่ ๑๓ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๖๑ ณ หมู่ที่ ๗ ตำบลม่วงงาม อำเภอเมือง (ปัจจุบันอยู่ในเขตอำเภอสิงหนคร) จังหวัดสงขลา เป็นบุตรของนายฤทธิ์ นางแจ่ม เครือทอง มีพี่น้องทั้งหมด ๙ คน เมื่ออายุได้ ๕ ปี บิดาถึงแก่กรรม ต่อมาเมื่ออายุ ๑๑ ปี พระครูพิพัฒน์ภาวนา (เส้ง ติสฺสโร) เจ้าอาวาสวัดบ่อประดู่ ซึ่งมีฐานะเป็นญาติข้างฝ่ายบิดา พาไปอยู่ด้วยพร้อมทั้งเข้าเรียนชั้นประถมปีที่ ๒-๓ ที่โรงเรียนวัดบ่อประดู่ ต่อมาได้ติดตามพระพี่ชายพระครูชินวงศานุรักษ์ (บ่าว) ซึ่งได้มาจำพรรษาอยู่ที่วัดสันติวราราม (ท้องกรูด) ตำบลตลิ่งงาม อำเภอเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี จึงได้เข้าเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔-๕ ที่โรงเรียนประชาบาลวัดคีรีวงการาม โดยมีพระครูวิมลทีปคุต (เริ่ม คุณธมฺโม) เจ้าอาวาสวัดคีรีวงการาม (ตลิ่งงาม) เป็นผู้อุปการะ ต่อมาได้กลับมากับมากับพ่่อแม่ และบรรพชาเป็นสามเณร เมื่อวันที่ ๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๗๘ ณ วัดบ่อประดู่ ตำบลวัดจันทร์ อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา โดยมีพระครูพิพัฒน์ภาวนา (เส้ง ติสฺสโร) เป็นพระอุปัชฌาย์ เมื่อบรรพชาแล้วก็เดินทางมาศึกษาบาลีที่วัดไตรธรรมาราม ซึ่งเป็นผู้ที่รู้จักสนิทกันในเวลานั้นคือพระมหาภู่ ปุณฺณธมฺโม พระมหาตั้ง วรเตโช ท่านตั้งใจศึกษาจนสอบได้เปรียญธรรม ๕ ต่อมาได้อุปสมบทเมื่อวันที่ ๑๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๘๒ ณ พัทธสีมา วัดไตรธรรมาราม อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยมี พระครูคณานุกูล (คล้อย คเวสโก) วัดดอนกระถิน อำเภอพุนพิน เป็นพระอุปัชฌาย์ พระครูอภัยเขตนิคม (เส้ง อภโย) วัดบ้านส้อง อำเภอบ้านนาสาร เป็นพระกรรมวาจาจารย์ เมื่ออุปสมบทแล้วได้ศึกษาต่ออยู่ที่วัดไตรธรรมาราม ได้เป็นครูสอนนักธรรมและบาลีตลอดมา จนถึงปี พ.ศ. ๒๔๘๘ ได้ย้ายไปอยู่วัดวิเศษการ ตำบลช่างหล่อ อำเภอบางกอกน้อย จังหวัดธนบุรี เพื่อศึกษาภาษีเปริยญธรรม ๖ ณ สำนักวัดมหาธาตุฯ ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๔๙๒ ได้ย้ายมาเป็นเจ้าอาวาสวัดพัฒนาราม ตำบลตลาด อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี ในปี พ.ศ. ๒๕๒๑ สอบเปรียญธรรม ๙ ได้ ในสำนักเรียนคณะจังหวัดสุราษฎร์ธานี
ลำดับการศึกษาและอบรมเมื่อเป็นบรรพชิต
- ปี พ.ศ. ๒๔๗๘ สอบได้นักธรรมชั้นตรี
- ปี พ.ศ. ๒๔๗๙ สอบได้นักธรรมชั้นโท
- ปี พ.ศ. ๒๔๘๒ สอบได้นักธรรมชั้นเอก
- ปี พ.ศ. ๒๔๘๐ สอบได้เปรียญธรรม ๓ ประโยค
- ปี พ.ศ. ๒๔๘๑ สอบได้เปรียญธรรม ๔ ประโยค
- ปี พ.ศ. ๒๔๘๓ สอบได้เปรียญธรรม ๕ ประโยค
- ปี พ.ศ. ๒๕๙๑ สอบได้เปรียญธรรม ๖ ประโยค
- ปี พ.ศ. ๒๔๙๗ สอบได้เปรียญธรรม ๗ ประโยค
- ปี พ.ศ. ๒๕๐๑ สอบได้เปรียญธรรม ๘ ประโยค
- ปี พ.ศ. ๒๕๒๑ สอบได้เปรียญธรรม ๙ ประโยค (ในการสอบเปรียญธรรม ๙ ประโยค ใช้เวลาในการสอบถึง ๒๐ ปี)
การปกครองคณะสงฆ์
- ปี พ.ศ. ๒๔๙๒ เป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดพัฒนาราม อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี
- ปี พ.ศ. ๒๔๙๖ เป็นเจ้าอาวาสวัดพัฒนาราม
- ปี พ.ศ. ๒๕๒๕ เป็นพระอุปัชฌาย์
- ปี พ.ศ. ๒๕๒๑-๒๕๒๘ เป็นเลขานุการเจ้าคณะใหญ่หนใต้ ของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ วัดสามพระยา กรุงเทพฯ
- ปี พ.ศ. ๒๕๒๘ เป็นเลขานุการเจ้าคณะใหญ่หนใต้ของพระวิสุทธิวงศาจารย์ วัดพิชยญาติการาม กรุงเทพฯ
ด้านการเผยแพร่
ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๔๙๒ เป็นต้นมาพระศรีปริยัตโยดมได้เทศนาและบรรยายธรรมทั้งในจังหวัดสุราษฎร์ธานี และจังหวัดอื่น ๆ เป็นพระวิทยากรในการอบรมพระสังฆาธิการในโครงการต่าง ๆ เป็นผู้ช่วยเหลือในการปกครองและการศึกษาคณะสงฆ์หนใต้ตลอดมา เป็นแกนนําในการศึกษาและการเผยแพร่พระศาสนา นอกจากนั้นยังได้ร่วมกับทางราชการในการอบรมข้าราชการและร่วมบรรยายตามโอกาสต่าง ๆ ตลอดถึงการอบรมประชาชนทั่วไป
มรณภาพ
พระศรีปริยัตโยดม (จันทร์ เขมจารี ป.ธ.๙) มรณภาพ เมื่อวันที่ ๒๗ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๔๑ สิริอายุได้ ๘๑ ปี พรรษา ๖๐
พุทธทาสภิกขุ. (2545). แนวสังเขปของโบราณคดีรอบอ่าวบ้านดอน. กรุงเทพฯ : อรุณวิทยา.