อ่ำ ศรีสัมพุทธ ช่างศิลป์และช่างฝีมือชั้นครูชาวจังหวัดนครศรีธรรมราช ผู้ได้รับการยกย่องว่าเป็นช่างประจำเมืองนคร ที่เชี่ยวชาญงานศิลปะไทยโบราณรอบด้าน ทั้งการแทงหยวก (การแกะสลักกาบกล้วย) งานแกะสลักไม้ และงานปูนปั้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งการสร้างสรรค์ไม้เท้าและไม้ถืออันวิจิตรตระ เป็นศิลปินและช่างฝีมือพื้นบ้านชั้นครูชาวจังหวัดนครศรีธรรมราช ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นศิลปินผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรม สาขาการช่างฝีมือ เกิดเมื่อวันที่ ๙ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๕๘ ที่บ้านหน้ารายณ์ (หน้าหอพระนารายณ์) อยู่ในซอยอุมา ตําบลในเมือง อําเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช เกิดในตระกูลช่างโดยปู่เป็นพราหมณ์ชื่อทองนุ่น (หรือนุ่น) เป็นผู้ที่มีความสามารถทางช่างมากเป็นพิเศษ ได้รับเกียรติให้เป็นช่างประจําเมืองนคร เจ้าพระยานครมักจะสั่งให้ร่วมงานทางช่างอยู่เสมอ เช่น คราวที่จัดพิธีศพของพระยาบริรักษ์ภูธร (แสง ณ นคร) บุตรเจ้าพระยานคร (น้อย) ซึ่งได้ไปเป็นเจ้าเมืองตะกั่วป่าและได้ถึงอนิจกรรมที่นั่น เจ้าพระยานครสั่งให้ช่างประจําเมืองนครไปจัดหีบศพและตกแต่งเครื่องแต่งอย่างครบครัน ในคราวนั้นพราหมณ์ทองนุ่นก็ได้ไปร่วมในการตกแต่งในพิธีศพดังกล่าวตามที่เจ้าพระยานครสั่งด้วย ส่วนบิดาชื่อแสงเป็นช่างแทงหยวกและช่างตกแต่งหีบศพที่มีชื่อเสียงของเมืองนคร นอกจากนี้ยังเป็นแพทย์ประจําตําบลประตูไชยเหนือด้วย มารดาชื่อมุกม มีพี่น้อง ๔ คน 
       
    การศึกษาและครอบครัว
        - ปี พ.ศ. ๒๔๖๕ มีอายุได้ ๗ ขวบ เข้าเรียนหนังสือที่โรงเรียนวัดมเหยงคณ์ อําเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช เรียนอยู่ ๓ ปี สําเร็จการศึกษาชั้นประถมปีที่ ๓
        - ปี พ.ศ. ๒๔๖๘ เข้าเรียนต่อที่โรงเรียนช่างถม (ปัจจุบันคือวิทยาลัยศิลปหัตถกรรมนครศรีธรรมราช) เรียนที่โรงเรียนช่างถมอยู่หนึ่งปี
       -  ปี พ.ศ. ๒๔๘๑ อุปสมบท ณ วัดมุมป้อม ตําบลในเมือง อําเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช โดยพระครูพิพิธ (เรือง อินทาโพธิ์) วัดจันทาราม ตําบลท่าวัง อําเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นพระอุปัชฌาจารย์ ครองเพศบรรพชิตอยู่หนึ่งพรรษาก็ลาสิกขาบท 
        - ปี พ.ศ. ๒๔๗๙ ได้แต่งงานกับนางสาวศรีพัฒน์ มีบุตรด้วยกัน ๒ คน คือโอภาส ศรีสัมพุทธ และประคอง นพเพ็งสกุล 

   เกียรติยศจากสังคม
         ประดิษฐกรรมทุกชิ้นจากฝีมืออ่ำ ศรีสัมพุทธ กล่าวได้ว่ามีความประณีตบรรจงสวยงาม เป็นงานศิลปะที่พัฒนารูปแบบและความคิดมาแต่วัยหนุ่ม มีความคิดสร้างสรรค์และฝีมือ โดยได้รับยกย่องให้เป็นผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรม สาขาช่างฝีมือ ประจําปี ๒๕๒๙

     ผลงานทางศิลปะของอ่ำ ศรีสัมพุทธ ที่สำคัญ ๆ แบ่งได้ดังนี้
           ๑. ผลงานแกะสลักรากไม้เก้า
                ผลงานแกะสลักรากไม้เก้า ท่านได้นํารากไม้แก้วมาแกะสลักเป็นรูปภูเขาชื่อ “สันติคีรี" ซึ่งเป็นภูเขาแห่งความสงบ มีสัตว์ต่าง ๆ ร่วม ๑๐๐ ตัวอาศัยอยู่ มีเรื่องเล่าว่าฤษีตนหนึ่งอยู่บนภูเขาลูกนี้ นั่งแผ่เมตตาให้ทุกชีวิตรักใคร่เมตตาต่อกันจนเป็นผลสําเร็จ ผลงานชิ้นนี้ท่านได้ใช้ความอุตสาหะพยายามทําถึง ๓ ปี โดยเริ่มแกะสลักเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๐๔ สําเร็จลงเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๐๗ จึงเป็นผลงานที่มีความประณีตบรรจงและสวยงามมาก งานชิ้นนี้เคยส่งเข้าประกวดในงานสารทเดือนสิบของเมืองนครประจําปี ๒๕๐๗ ได้รับรางวัลที่ ๑ ประเภทงานแกะสลักของประชาชน (ปัจจุบันได้มอบให้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาตินครศรีธรรมราช)
           ๒. กระต่ายขูดมะพร้าว (เหล็ก
                กระต่ายขูดมะพร้าว (เหล็ก ท่านได้ใช้ไม้ขนุนแกะสลักเป็นกระต่ายขูดมะพร้าว รูปเด็กผู้ชายนอนหมอบ (โก้งโค้ง) ขนาดเท่าตัวเด็กจริง ๆ ผลงานชิ้นนี้ทําเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๐ เคยส่งเข้าประกวดในงานแสดงสินค้าและวัฒนธรรมภาคใต้ ซึ่งจัด ณ แหลมสมิหลา จังหวัดสงขลา ในระหว่างวันที่ ๗-๑๑ พฤษภาคม ๒๕๒๐ ได้รับรางวัลที่ ๑ ปัจจุบันเก็บไว้ที่สถาบันทักษิณคดีศึกษามหาวิทยาลัยทักษิณ
           ๓. งานแแกะสลักอื่น ๆ
               งานแแกะสลักอื่น ๆ นอกเหนือจากผลงานแกะสลักชั้นเอกที่ได้กล่าวมาแล้ว ท่านยังได้ผลิตงานแกะสลักอีกจํานวนมาก ล้วนแต่เป็นงานที่มีความประณีตและสวยงาม ประกอบด้วย
              - งานแกะสลักบานประตูและหน้าต่างวิหารวัดวังตะวันตก ตําบลคลัง อําเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
              - ตัวหมากรุกและกระดานหมากรุก ได้ทําไว้หลายแบบและหลายขนาดอย่าง กระดานหมากรุกรูปวงกลม หนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑๑๐ เซนติเมตร
              - งานแกะสลักไม้เท้า มีไม้เท้าหลายแบบหลายขนาดล้วนแล้วแต่สวยงามทั้งสิ้น ไม้เท้าหลายอันที่แกะสลักหัวเป็นรูปต่าง ๆ เช่น รูปงู รูปช้าง และรูปผู้หญิง เป็นต้น และอีกหลายอันที่ทําเป็นรูปแบบแปลก ๆ เช่น รูปงูพันกันตลอดทั้งอัน รูปสิงโตเต็มตัวด้วยไม้ขนุน รูปหัววัวเท่าของจริง รูปหัวกวางเท่าของจริง รูปกวางยืน รูปคนกําลังนั่งเป่าปี่ รูปพระพุทธสิหิงค์นครศรีธรรมราช (จำลองขนาดเท่าองค์จริงที่ประดิษฐานอยู่ที่หอพระพุทธสิหิงค์ จังหวัดนครศรีธรรมราช)

งานแกะสลักไม้เท้า
ภาพจาก : https://link.psu.th/RPaG5z

งานแกะสลักไม้เท้า
ภาพจาก : https://link.psu.th/RPaG5z

งานแกะสลักไม้เท้า
ภาพจาก : https://link.psu.th/RPaG5z

        ๔. ผลงานด้านการแทงหยวก
          การแทงหยวกเป็นงานศิลปะที่อาศัยความสามารถอย่างสูง ดังนั้นจึงหาผู้มีความรู้ความสามารถจริง ๆ ท่านนับว่าเป็นช่างศิลป์ที่มีความเชี่ยวชาญในการแทงหยวกเป็นอย่างยิ่งผู้หนึ่ง การแทงหยวกนั้นทําเพื่อใช้ประดับเมรุ ประดับเบญจา และประดับที่แห่ศพ โดยใช้กาบกล้วยตานี และกาบกล้วยโก้ (ที่ใช้กาบกล้วยสองชนิดนี้เพราะมีความเหนียวและสีขาวกว่ากาบกล้วยชนิดอื่น ๆ) มาแกะ (แทง) เป็นลายกนกต่าง ๆ ส่วนมากมีลายที่ใช้อยู่สองชนิด คือลายไทยและลายฝรั่ง (ลายเครือเถา) โดยทั่วไปแล้วการประดับเมรุ มักใช้การแทงหยวกจํานวน ๒๐ ชิ้น ส่วนเบญจามักจะใช้การแทงหยวก จำนวน ๓๖ ชั้น การแทงหยวกเพื่องานแต่ละอย่างที่กล่าวมาต้องใช้เวลาอย่างน้อย ๖-๗ ชั่วโมง ในงานแสดงสินค้าและวัฒนธรรมภาคได้ ซึ่งจัด ณ แหลมสมิหลา สงขลา เมื่อวันที่ ๗-๒๑ พฤษภาคม ๒๕๒๐ ได้จัดให้มีการแข่งขันแทงหยวกขึ้นด้วย ท่านก็ได้เข้าร่วมการแข่งขันในครั้งนั้นปรากฏว่าได้รับรางวัลที่ ๑ ในปี พ.ศ. ๒๕๒๓ ท่านได้แทงหยวกประดับเบญจารดน้ำในงานเชิดชูเกียรติชนอุปถัมภ์นรากร ที่จังหวัดพัทลุง
        ๕. งานปูน
            นอกจากผลงานในด้านการแกะสลักและการแทงหยวกแล้วท่านยังมีความสามารถในงานปูนด้วย ดังจะเห็นได้จากผลงานส่วนหนึ่ง เช่น
            - พ.ศ. ๒๕๑๓ ปั้นลายปูนปั้นหน้าบันอุโบสถวัดเขากลาย อําเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช
            - พ.ศ. ๒๕๑๕ ปั้นลายปูนปั้นประกอบหอระฆังวัดนิกรวราราม (วัดย่านยาว) อําเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา
         - พ.ศ. ๒๕๑๗ ปั้นลายปูนปั้นหน้าจั่วหอระฆังวัดแจ้ง ตําบลปากพูน อําเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช และปั้นลายปูนปั้นอาสน์ของพระพุทธรูปและทําโต๊ะหมู่บูชาด้วยซีเมนต์ ณ ศาลาปลายทางวัดหัวอิฐ ตําบลโพธิ์เสด็จ อําเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
           - พ.ศ. ๒๕๑๘ ปั้นลายปั้นหน้าจั่วหอไตรวัดรามประดิษฐ์ (วัดบ้านใหม่) ตําบลปากพนังฝั่งตะวันออก อําเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช
           - พ.ศ. ๒๕๑๙ ปั้นลายปูนปั้นซุ้มประตูวัดหัวอิฐ ตําบลโพธิ์เสด็จ อําเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
        ๖. งานลงรักปิดทอง
             ด้านงานลงรักปิดทองเป็นงานที่สําคัญอีกอย่างหนึ่ง ผลงานในด้านนี้มีปรากฏอยู่โดยทั่วไป ส่วนหนึ่งของงานเหล่านั้นคือ
            - พ.ศ. ๒๕๑๓ งานลงรักปิดทองพระพุทธโกษา ณ วิหารสําเภา วัดเสมาเมือง ตําบลในเมือง อําเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
            - พ.ศ. ๒๕๑๙ งานลงรักปิดทองพระพุทธรูป ณ วิหารวัดมะนาวหวาน ตําบลช้างกลาง อําเภอฉวาง จังหวัดนครศรีธรรมราช
            - พ.ศ. ๒๕๑๙ งานลงรักปิดทองพระพุทธรูป ณ วิหารวัดควนสงฆ์ บริเวณองค์การสวนยางนาบอน อําเภอฉวาง จังหวัดนครศรีธรรมราช
            - งานลงรักปิดทอง หลวงพ่อใหญ่ชัยมงคล วัดใหญ่ ตําบลท่าวัง อําเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช