คำพังเพยเมืองเวียงสระ มีการเล่าต่อกันมาว่าก่อนที่พระเจ้าศรีธรรมโศกราชย้ายไปตั้งเมืองใหม่ที่นครศรีธรรมราช พระองค์ได้ฝังทรัพย์สมบัติไว้ที่เมืองเวียงสระส่วนหนึ่งเพื่อที่จะไว้ใช้กู้บ้านเมืองใหม่ในยามคับขัน พร้อมกับปรากฏคำพังเพยจากตำนานานส่วนนี้ความว่า
| ตั้งดินตั้งฟ้า ตั้งหญ้าเข็ดมอญ เมืองเวียงสระตั้งก่อน เมืองนครตั้งหลัง ถ้าเมืองนครล่มให้เอาเมืองเวียงสระกู้ ถ้าเมืองเวียงสระล่มให้เอาเมืองนครกู้ |
คำพังเพยของเมืองเวียงสระนี้ มีความสอดคล้องและใกล้เคียงกับคำกลอนในตำนานของวัดโมคลาน อำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช ที่ว่า
| ตั้งดินตั้งฟ้า ตั้งหญ้าเข็ดมอญ โมคลานตั้งก่อน เมืองนครตั้งหลัง ข้างหน้าพระยัง ข้างหลังพระภูมี ต้นศรีมหาโพธิ์ ห้าโบสถ์หกวิหาร เจ็ดทวาร แปดเจดีย์ |
คำกล่าวของเมืองเวียงสระและวัดโมคลานข้างต้น มีวรรคต้นที่เหมือนกัน คือตั้งดินตั้งฟ้า ตั้งหญ้าเข็ดมอญ ซึ่งมีความสัมพันธ์กับความเชื่อในศาสนาฮินดูเรื่อง
พระพรหมสร้างโลก ที่กล่าวถึงการสร้างโลกซึ่งเริ่มจากการสร้างน้ำเป็นอันดับแรก แล้วจึงตั้งดินตั้งฟ้าและต่อด้วยการหว่านพืชลงในดิน โดยพืชชนิดแรกคือหญ้าเข็ดมอญ ดังนั้นคำพังเพยดังกล่าวจึงสะท้อนให้เห็นถึงโลกคติของศาสนาฮินดู และสะท้อนสังคม และวัฒนธรรมของพื้นที่ว่าแต่เดิมอาจเป็นที่อยู่ของพวกพราหมณ์ ในวรรคต่อมาทั้ง ๒ คำพังเพยมีการสื่อความหมายไปในทางเดียวกัน คือการเป็นพื้นที่ที่ตั้งขึ้นก่อนเมืองนครศรีธรรมราช อันเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อของชุมชนว่าสถานที่แห่งนี้เก่าแก่กว่าเมืองนครศรีธรรมราช และเป็นการสร้างจินตภาพแห่งความสำคัญของเมือง ที่แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของตนต่อเมืองที่ใหญ่กว่าซึ่งการปรากฏขึ้นของสำนวนที่คล้ายคลึงกันนี้ และสันนิษฐานได้ว่าเป็นการใช้คติความเชื่อหรือคำพังเพยร่วมกัน ระหว่างเมืองที่อยู่ใกล้เคียงและร่วมสมัยเดียวกัน และอาจเป็นการแสดงให้เห็นถึงความเก่าแก่และความสำคัญของทั้งสองเมืองที่มีมาก่อนเมืองนครศรีธรรมราช รวมถึงการมีความสัมพันธ์ของทั้งสองเมืองกับเมืองนครศรีธรรมราช ส่วนในวรรคท้ายนั้น ทั้ง ๒ คำพังเพยมีความแตกต่างกัน โดยในส่วนของวัดโมคลานจะกล่าวถึงสิ่งต่าง ๆ ที่ปรากฎในพื้นที่ ส่วนของเมืองเวียงสระ เป็นการกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญและความเจริญรุ่งเรืองของเมืองเวียงสระ ที่สามารถช่วยเหลือเมืองนครศรีธรรมราช ซึ่งเป็นเมืองใหญ่ได้และยังสะท้อนถึงความสัมพันธ์ของเมืองเวียงสระและเมืองนครศรีธรรมราชที่มีต่อกันที่หากเมืองใดเมืองหนึ่งประสบภัยอีกเมืองก็จะเข้าช่วยเหลือได้
เตชวัน ปัญญาวุฒิธรรม. (2565). มรดกวัฒนธรรมและภูมิทัศน์เมืองประวัติศาสตร์เมืองเวียงสระ จังหวัดสุราษฎร์ธานี. วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.