ถ้ำโต๊ะหลวง ตั้งอยู่ที่เขาป่าหมาก ตำบลคลองหิน อำเภออ่าวลึก จังหวัดกระบี่ เป็นโบราณสถานสำคัญที่มีความเชื่อท้องถิ่นว่าเป็นที่สิงสถิตของสิ่งศักดิ์สิทธิ์หรือวิญญาณบรรพบุรุษที่ชาวบ้านเคารพยำเกรง โดยคำว่า "โต๊ะ" เป็นภาษาถิ่นหมายถึงปู่ย่าตายายหรือทวด ส่วน "หลวง" หมายถึงใหญ่ เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่ห้ามทำผิดผีและปัจจุบันมีภาพเขียนสีโบราณ ถ้ำโต๊ะหลวงเป็นถ้ำหินปูนอยู่บนที่ราบ  มีร่องรอยที่ราบลุ่มเป็นแนวผ่านเชิงเขา ซึ่งปัจจุบันตื้นเขินหมดแล้ว  เป็นเพิงผาและโพรงถ้ำ กว้างขวางซับซ้อนกันหลายชั้น  แต่ละชั้นมีหินงอกหินย้อยสวยงาม เป็นถ้ำโปร่ง  อากาศถ่ายเทได้สะดวก มีร่องรอยการอยู่อาศัย และประกอบกิจกรรมของมนุษย์มาแต่สมัยโบราณ  สภาพเดิมคงมีแหล่งน้ำเข้าถึง โพรงถ้ำเป็นที่พักอาศัยได้สะดวก จากหลักฐานที่ค้นพบได้แก่เครื่องมือหินกระเทาะประเภทเครื่องมือขุด  ชิ้นส่วนกระดูกคนและสัตว์  เศษชิ้นส่วนเครื่องปั้นดินเผา  และภาพเขียนซึ่งเก่าไม่ถึงสมัยก่อนประวัติศาสตร์ กองโบราณคดี กรมศิลปากร เคยเข้าสํารวจเบื้องต้นในปี พ.ศ. ๒๕๒๒ พบหลักฐานทางโบราณคดีเกี่ยวกับเครื่องมือหิน กระดูกคน กระดูกสัตว์ เครื่องปั้นดินเผา ต่อมานายเจ.บูลเบท์ นักโบราณคดีชาวฝรั่งเศส มาสํารวจภาพเขียนในถ้ำและบันทึกไว้ในเอกสารภาพเขียนโบราณบริเวณอ่าวพังงา-อ่าวลึก โดยมีตำนานเล่าเกี่ยวกับถ้ำโต๊ะหลวงไว้ว่า... เมื่อนานมาแล้วมีชาย ๒ คนชื่อหลวงรักกับหลวงรา อาศัยอยู่ในบริเวณนี้ หลวงรักเลี้ยงควายส่วนหลวงราเลี้ยงช้าง ต่อมาหลวงรักถูกเสือกัดตายที่บริเวณภูเขาแห่งหนึ่ง ซึ่งต่อมาเรียกกันว่าควนหลวงรักซึ่งอยู่ไม่ไกลกันนัก สําหรับหลวงรานั้นถูกช้างเหยียบตายที่บริเวณเขาโต๊ะหลวง เนื่องจากทั้งหลวงรักหลวงรานั้นเป็นที่เคารพนับถือของชาวบ้านแถบนั้น เมื่อตายไปแล้วชาวบ้านก็ยิ่งนับถือมากขึ้น ภายในถ้ำโต๊ะหลวงนั้นมีหินก้อนหนึ่งมีลักษณะคล้ายกับหัวช้าง ชาวบ้านมักไปบนบานศาลกล่าวอยู่เสมอ เมื่อประสบผลสําเร็จแล้วจะมีการจุดประทัดถวายเพราะเชื่อว่าเป็นที่สิงสถิตของวิญญาณ ต่อมาภายหลังมีพวกหาทรัพย์สมบัติในถ้ำมาขุดค้นทําลายจนลักษณะหัวช้างหักไป ภายหลังถ้ำแห่งนี้จึงเรียกกันว่า "ถ้ำโต๊ะหลวง"