Page 3 - 10 Stories การจัดการของท้องถิ่นเพื่อสร้างความเท่าเทียมในการเข้าถึงอาหาร
P. 3
บทนำ�
ี
พื้นที่ภาคใต้ชายแดนท่ประกอบด้วยจังหวัดนราธิวาส จังหวัดปัตตานี และจังหวัดยะลา เป็นพื้นที่เปราะบางที่ประชาชนต้องเผชิญกับ
ำ
ิ
ั
ความยากลาบากจากสถานการณ์ความไม่สงบมากว่าสิบปี และต้งแต่ปลายปี 2561 ที่เร่มมีการแพร่ระบาดของโควิด-19 และกระจายไปทุกพื้นที่ทั่วโลก
้
้
ำ
ำ
การระบาดที่กินเวลาเกือบ 2 ปี ยังคงมีแนวโน้มของการเกิดซาเป็นระลอกๆ ซาเติมให้เกิดความยากลาบากกับประชาชนในพื้นที่แห่งนี้เพิ่ม
ำ
มากขึ้น
สถานการณ์ดังกล่าวถือเป็นภาวะวิกฤตที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อครัวเรือนและชุมชน สมาชิกของครอบครัวที่ออกไปทำางานนอกพื้นที
่
ิ
ำ
และส่งเงินกลับมาเล้ยงครอบครัวต้องตกงาน ว่างงาน มีการย้ายกลับถ่นฐานบ้านเกิด พื้นที่บางตาบล บางหมู่บ้านถูกสั่งปิด งดการเดินทางข้ามเขต
ี
เพื่อป้องกันการกระจายของเช้อโควิด-19 ครัวเรือนเกษตรกรไม่สามารถส่งออกผลผลิตทางการเกษตรไปจำาหน่ายนอกพื้นที่เพื่อสร้างรายได้
ื
การนำาเข้าอาหาร วัตถุดิบต่างๆ มาในพื้นที่ทำาได้ยากลำาบาก เกิดการขาดแคลนอาหาร ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจ การใช้ชีวิต และการดำารงชีพ
ทั้งระดับครัวเรือนและชุมชน โดยเฉพาะครัวเรือนที่มีเด็ก ผู้หญิง ผู้พิการ และคนชรา ที่มีปัญหาความยากจน มีปัญหาภาวะโภชนาการอยู่เดิม
พื้นที่ภาคใต้ชายแดนเป็นพื้นที่ที่ปัญหาภาวะโภชนาการในเด็กมาอย่างต่อเนื่อง ทั้งการขาดสารอาหารแบบเฉียบพลันและเร้อรัง ผลสำารวจ
ื
สถานการณ์เด็กไทยระหว่างปี 2558-2559 โดยองค์กรยูนิเซฟ และสำานักงานสถิติแห่งชาติ พบภาวะทุพโภชนาการเฉียบพลันของเด็กกลุ่มเด็ก
ำ
ึ
่
ี
อายุตากว่า 5 ปี ในจังหวัดปัตตานีและนราธิวาส ที่ร้อยละ 13 และร้อยละ 11 ซ่งสูงกว่าค่าเฉล่ยของประเทศที่ร้อยละ 5 นอกจากนี้
ปัญหาขาดสารอาหาร มีน้ำาหนักต่ำากว่าเกณฑ์มาตรฐาน และมีภาวะเตี้ยในเด็กอายุต่ำากว่า 5 ปี มีสัดส่วนที่สูงกว่าภาคอื่นๆ โดยพบเด็กวัยนี้
ี
ึ
ำ
ี
ของจังหวัดนราธิวาส ยะลา และปัตตานี มีภาวะเต้ยแคระแกร็นอยู่ที่ ร้อยละ 29 ร้อยละ 21 และ ร้อยละ 19 ตามลาดับ ซ่งสูงกว่าค่าเฉล่ยของประเทศ
ข้อมูลภาวะเตี้ยแคระแกร็นสะท้อนถึงการที่เด็กได้รับอาหารที่มีประโยชน์ไม่เพียงพออย่างต่อเนื่องเป็นเวลานาน ภาวะขาดสารอาหารกระทบต่อ
การเจริญเติบโตทางร่างกายและการพัฒนาสมองของเด็ก สอดคล้องกับผลสำารวจสถานการณ์ระดับสติปัญญา (ไอคิว) ประจำาปี 2559 ของกรม
สุขภาพจิตที่พบว่าเด็กนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ในจังหวัด ปัตตานี นราธิวาส และยะลา มีค่าเฉลี่ยไอคิว อยู่ที่ 88.32 จุด 92.46 จุด และ
93.51 จุด ตามลำาดับ ขณะที่ค่าเฉลี่ยไอคิวของทั่วประเทศอยู่ที่ 98.23 จุด (เกณฑ์มาตรฐานไอคิว 100 จุด)
หลักการสำาคัญในการจัดการปัญหาระบบอาหารและโภชนาการในพื้นที่เปราะบางยากลาบาก ภายใต้ความยากจน และสถานการณ์โควิด-19
ำ
ต้องอาศัยแนวคิดเรื่องการจัดการความเหลื่อมล้ำา โดยการเปิดช่องให้ผู้คนในพื้นที่ได้เข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งของสังคม สร้างความเท่าเทียมกันทาง
สังคมในด้านสิทธิเสรีภาพ มีโอกาสความเสมอภาคในการร่วมตัดสินใจในกระบวนการพัฒนาในพื้นที่ สามารถเข้าถึงอานาจทางกฎหมาย
ำ
ในการมีส่วนร่วมทางสังคม เศรษฐกิจ การเมืองอย่างไม่ถูกเลือกปฏิบัติ
สถาบนนโยบายสาธารณะ มหาวทยาลยสงขลานครนทร ภายใตการสนับสนุนจากโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาต ประจำาประเทศไทย
ิ
ิ
ั
์
ั
้
ิ
ุ
ด้วยการสนับสนุนงบประมาณจากรัฐบาลประเทศญี่ป่นและสมาพันธรัฐสวิส ได้ร่วมกันดำาเนินโครงการพัฒนาแผนป้องกันและฟื้นฟูหลังวิกฤต
ระดับท้องถ่นและนำาร่องแผนงานของชุมชนเพื่อยกระดับความมั่นคงทางอาหาร การบริโภคอาหารปลอดภัย และโภชนาการสมวัย
ิ
ื
ิ
ู
ุ
้
ำ
ในกล่มผ้เปราะบางในจังหวัด ยะลา นราธิวาส และปัตตานี โดยเลือกพื้นที่ที่มีความเหล่อมลาสูง เป้าหมายเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถ่น
จำานวนรวมทั้งสิ้น 10 แห่ง ประกอบด้วย 4 พื้นที่ ในจังหวัดปัตตานี คือ 1) อบต.ปูยุด 2) อบต.ปุโละปุโย 3) อบต.บ้านน้ำาบ่อ และ 4) อบต.
ยะรัง; 3 พื้นที่ ในจังหวัดยะลา คือ 1) เทศบาลตำาบลลำาใหม่ 2) อบต.บ้านแหร และ 3) อบต.บันนังสตา และ 3 พื้นที่ ในจังหวัดนราธิวาส
คือ 1) อบต.แว้ง 2) อบต.ปะลุกาสาเมาะ และ 3) เทศบาลตำาบลรือเสาะ
การดำาเนินการภายใต้โครงการดังกล่าวเน้นการสร้างความยั่งยืนของพื้นที่ ประกอบด้วย 1) การจัดทำาแผนยุทธศาสตร์ระบบอาหาร
และโภชนาการระดับท้องถิ่น เพื่อรับมือกับการแพร่ระบาดของโรค COVID-19 โดยเน้นกระบวนการมีส่วนร่วม บูรณาการความร่วมมือจาก
์
่
ิ
์
่
้
ั
่
ทุกภาคส่วนทังหน่วยงานรฐ องคกรตางๆ 2) การพัฒนาศักยภาพเครอข่ายตางๆ ในท้องถนในการจัดทำาแผนยุทธศาสตรระบบอาหารและ
ื
โภชนาการ 3) การสนับสนุนงบประมาณให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดทำาโครงการเพื่อสร้างโอกาสการกระจายอาหารที่ปลอดภัย
ไปสู่ผู้บริโภคในชุมชน โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบางที่เป็นกลุ่มผู้หญิง กลุ่มเด็กเล็ก เด็กวัยเรียน และครัวเรือนที่ได้รับผลกระทบจากโรค Covid-19
ให้มีภาวะโภชนาการที่สมวัย
หนังสือ 10 Stories การจัดการของท้องถ่นเพื่อสร้างความเท่าเทียมในการเข้าถึงอาหาร เป็นการถ่ายทอดประสบการณ์ทำางาน
ิ
การบริหารจัดการความมั่นคงทางอาหาร อาหารปลอดภัย และโภชนาการสมวัยขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั้ง 10 แห่ง ด้วยหวังให้หนังสือ
เล่มนี้เป็นแรงบันดาลใจแก่หน่วยงาน องค์กรต่างๆ ได้นำาไปใช้ในการดำาเนินการเพื่อสร้างความเสมอภาคทางสังคม ผ่านกระบวนการจัดทำาแผน
ยุทธศาสตร์ การออกแบบโครงการ กิจกรรม เพื่อสร้างความมั่นคงด้านสุขภาวะของประชาชนในระยะยาวต่อไป
คณะทำางานโครงการ
สิงหาคม 2564
2
